اسناد نویافتۀ پهلوی طبرستان از معدود منابع دستاول، برای بررسی تداوم ساختارهای اداری شمال ایران در دورۀگذار/ انتقال بهشمار میآیند. از میان 36 برگ سندکشف شدۀ این مجموعه، تا کنون 33 برگ سند توسط استادان خط پهلوی نظیر فیلیپ ژینیو، دیتر وبر و ماریا ماتسوخ خوانش و رمزگشایی شد. از میان این اسناد، سند پهلوی شمارۀ ۲۵ طبرستان، ازجملۀ اسناد مهمی است که در قالب موضوعات مختلف از جمله: مسائل حقوقی، اقتصادی، جغرافیای تاریخی، تاریخ اجتماعی و تاریخ سیاسی قابل تحقیق و بررسی است. سند شمارۀ 25 طبرستان به وقوع یک آتشسوزی همراه با خشونت در روستای پُندیکونی/فندوقبانی (درختستان فندوق) در تسوگ/ ناحیه دماوند اشاره دارد. بیآنکه منشأ این رویداد را بهصراحت بیان کند. مقالۀ حاضر که برپایۀ منابع کتابخانهای و اسنادی و با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است، با تمرکز انحصاری بر همین سند شمارۀ 25 طبرستان و با رویکردی «متنمحور»، از طریق «دلالتهای زبانی»، بررسی جایگاه واژگان اقتصادی- حقوقی با بستر اداری زمانِ تنظیم سند؛ یعنی سال 106 پسایزدگردی برابر با سال 141-140 هجری و ۷۵8-۷۵7 میلادی به «سکوت متنی» سند باتوجه به دادههای موجود در بستر متن سند میپردازد. یافتهها، نشان میدهد که «سکوت سند» دربارۀ علت آتشسوزی و نحوۀ کاربرد برخی تعبیرهای حقوقی، بیش از آنکه ناظر به دلالت علّی باشد، بازتابدهندۀ کارکرد حقوقی-اداری متن و مرزهای زبان رسمی در مواجهه با بحرانهای محلی است؛ بنابراین سند شمارۀ 25 طبرستان، بیش از آنکه گزارشی صرف روایی از یک رویداد باشد، بازنماییکنندۀ شیوۀ مواجهۀ ساختار اداری محلی با یک بحران اقتصادی-اجتماعی است و خوانش محتاطانۀ آن میتواند به درک پیچیدگیهای اقتصادی -حقوقی و اجتماعی دورۀ گذار/ انتقال در دو قرن نخست هجری یاری رساند.
)