دانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250329The Role of the Ghaffari Family in the Continuity of the Urban Structure of Kashanنقش خاندان غفاری در تداوم ساختار شهری کاشان119475610.22103/jic.2025.24398.1382FAسید حسینچاکری بادیدانشجوی دکتری تاریخ، گروه تاریخ، واحد محلات، دانشگاه آزاد اسلامی، محلات، ایران.سید ابوالفضلرضوینویسنده مسئول، دانشیار، گروه تاریخ، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانامیر تیموررفیعیاستادیار، گروه تاریخ، واحد محلات، دانشگاه آزاد اسلامی، محلات، ایرانJournal Article19700101Kashan, with rich civilizational heritage and strategic location, gained prominence as a major trade center during the Safavid era, earning the title of Iran’s trade warehouse. Unlike many Iranian cities, especially those with conditions similar to Kashan, which faced decline during the Qajar period due to internal and external challenges, Kashan experienced one of its most prosperous phases. This prosperity can largely be attributed to the Ghafari family, particularly Amin al-Dowleh, who played a central role in the city’s development. Amin al-Dowleh entered the royal court during the reign of Fath-Ali Shah. Demonstrating exceptional intelligence, he rose to prominence by earning the trust of the Shah. During Mohammad Shah’s regin he was appointed the governor of Kashan. Through his direct and indirect influence, he significantly contributed to the development of Kashan and the elevation of the Ghafari family’s status. Farrokh Khan, another notable member of this family, also played a pivotal role by sending several students to Europe for education during his mission related to the Treaty of Paris. Upon their return, these students made notable contributions to Kashan’s urban and cultural development. This study employs a descriptive-analytical approach to explore the Ghafari family’s influence, particularly Amin al-Dowleh’s, in shaping Kashan’s urban structure and cultural-social identity during the Qajar era. The research highlights their contributions, including constructing key infrastructures such as the Mesgaran Bazaar, related caravanserais, and the Amin Timcheh. These developments enhanced Kashan’s economic and cultural landscape, establishing it as a prosperous and dynamic city in Qajar Iran.کاشان که دارای سابقه تمدنی ویژه است، در دوران صفوی به سبب موقعیت طبیعی و راهبردی، مورد توجه و به انبار کالای ایران معروف بود. در حالی که اکثر شهرهای ایران، بهویژه شهرهای دارای موقعیت مشابه با کاشان، در دوران قاجاریه به علل خارجی و داخلی بهتدریج رو به ضعف نهادند، شهر کاشان، یکی از درخشانترین دورههای رونق خود را از سر گذرانید. از جمله عوامل مهم رونق مذکور، سهمی است که خاندان غفاری و به ویژه امینالدوله در این دوره از تاریخ کاشان ایفا کردهاند. امینالدوله غفاری که از دوران فتحعلی شاه وارد دربار شده بود با تکیهبر هوشمندی خود رو به رشد نهاد و اعتماد شاه را به خود جلب نمود. او در اواسط دوران محمدشاه مأمور حکومت کاشان شد و با بهرهگیری از نفوذ خویش، مستقیم یا غیرمستقیم، در ارتقای خاندان غفاری و توسعۀ این شهر تأثیرگذار بود. مشخص است فرخخان، درپی مأموریت خود در قرارداد پاریس، تعدادی دانشجو را برای تحصیل به اروپا فرستاد که بعدها برخی از آنها منسوبان وی در کاشان بودند و در رونق حیات شهری کاشان منشاء اثر شدند. بر همین اساس، پژوهش پیش رو، با رویکرد توصیفی- تحلیلی و طرح مدعای کارآمدی خاندان غفاری و شخص امینالدوله در توسعه شهری کاشان در عصر قاجاریه، به ساختار شهری و هویت فرهنگی- اجتماعی آن پرداخته است. دستاورد تحقیق نشان میدهد خاندان غفاری و بهویژه شخص امینالدوله، با ساختن مجموعه بازار مسگران و کاروانسراهای مربوط و تیمچه امینالدوله، نقش مهمی در فضای کالبدی شهر، رونق حرفهها و به تبع آن ماهیت و فضای ساختاری کاشان ایفا کردهاند.https://jic.uk.ac.ir/article_4756_65e978b064d4262fc60669cdf6f3a13d.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250219The Study of the Prominent Medieval Islamic Castles of Lorestan Pprovinceمطالعۀ قلعههای شاخص قرون میانی اسلامی استان لرستان2036475510.22103/jic.2025.23959.1357FAیونسیوسف وندعضو هیات علمی گروه آموزشی تاریخ و باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستانحسینصدیقیانعضو هیات علمی گروه آموزشی تاریخ و باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستانمحمدبهرامیگروه آموزشی تاریخ و باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایرانJournal Article20240831Castles are a type of architecture whose pattern and structure are affected by geographical conditions, climate and political-social conditions. Most of the research that has been conducted so far in the field of castles of the middle Islamic era of Iran is related to areas such as Khuzestan, Central Plateau, South Khorasan, and Alborz mountain range. Lorestan Lorestan province, have received less attention from researchers. Nowadays, in this province, much evidence of various castles has been obtained, which were also used in the Islamic Middle Ages. Many of these Castles have been well-preserved and are famous until now such as Falak Ol Aflak. Considering that no independent and targeted research has been done on this building, it is necessary to study them in an independent work. Therefore, the present research raises two questions: 1- In which important castles of the region have evidence of the Islamic Middle Ages been obtained? 2- These castles were generally managed by which social groups? The main purpose of the research is to investigate the comparative and relative history of medieval Islamic castles and to identify social groups that are somehow related to these castles in this era. The approach of the research is historical. The findings have been collected through library studies and fieldwork. The castles of this region can be divided into two governmental and non-governmental groups: Each group has differences in aspects such as positioning, size, and access path. The non-government castles were related to some social groups such as Ismailiyah.بیشتر پژوهشهایی که تاکنون در زمینۀ قلاع دوران میانه اسلامی ایران صورت پذیرفته، در ارتباط با مناطقی همچون خوزستان، فلات مرکزی، خراسان جنوبی و رشتهکوه البرز هستند. برخی مناطق همچون محدودۀ استان لرستان امروزی، کمتر از این جنبه مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. امروزه در این استان، شواهد زیادی از قلاع مختلف بهدست آمده که در قرون میانی اسلامی نیز مورد استفاده قرار میگرفتند؛ برخی از این ابنیه تا حال حاضر نیز شهرت زیادی داشته و اهمیت خود را حفظ کردهاند مانند قلعۀ فلکالافلاک. نظر به اینکه تاکنون در ارتباط با این ابنیه پژوهش مستقل و هدفمندی صورت نگرفته، ضرورت داشت که در یک اثر مستقل به آنها پرداخته شود. از این رو پژوهش حاضر با طرح دو پرسشِ 1- در کدام قلاع مهم منطقه شواهدی از قرون میانی اسلامی بهدست آمده است؟ 2-این قلاع عموماً توسط کدام گروههای اجتماعی اداره میشدند؟ به مطالعه تعدادی از قلعههای شاخص قرون میانه اسلامی منطقه لرستان پرداخته است. اهداف اصلی پژوهش بررسی مقایسهای و تاریخگذاری نسبی قلاع قرون میانی اسلامی و شناسایی احتمالی گروههای اجتماعی است که به نحوی در این دوران با این قلعهها ارتباط داشتند. رویکرد پژوهش تاریخی است و یافتهها از طریق مطالعات کتابخانهای و بازدیدهای میدانی گردآوری شدهاند. نتایج نشان میدهد که در قرون میانه اسلامی علاوه بر اینکه از قلاع باقیمانده از ادوار قبل استفاده میشده است، تعدادی قلعه نیز در این دوران ساخته شده است. قلاع این دوران منطقه به دو گروه حکومتی و غیر حکومتی قابل تقسیم هستند: هر گروه از جنبههایی همچون موقعیت قرارگیری، ابعاد و اندازه و مسیر دسترسی، تفاوتهایی با هم دارند. علاوه بر این، قلاع غیر حکومتی این دوران منطقه با برخی گروههای اجتماعی همچون اسماعیلیه مرتبط بودهاند.https://jic.uk.ac.ir/article_4755_6086f99f9db28d30d2757edf4174fefc.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250329A Comparative Study of the Architecture of the Baluch Mosques of Abadan with the Mosques of Balochistan and Khuzestanبررسی تطبیقی معماری مسجد بلوچهای آبادان با مساجد بلوچستان و خوزستان3752475710.22103/jic.2025.24676.1402FAبهزادوثیقعضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفولمهدیپیرحیاتیاستادیار دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفولJournal Article19700101With the arrival of Muslim, Iranian Muslims began constructing mosques throughout the country. these, mosques have played a significant role due to their social functions. Balochs who are scattered across Iran and Pakistan, have built their mosques based on local cultural, geographical, constructional factors. Additionally, Baloch people have sometimes constructed mosques in other parts of Iran for their communities residing in those areas. Given that Islamic geographers have only sporadically mentioned ancient mosques in southeastern Iran (Balochistan), comprehensive field research on Baloch mosques in other parts of the country has not been conducted. The existence of the Baloch mosque in Abadan, Khuzestan, for a religious minority with a distinct culture raises the question of how the architectural values of the host community and the ethnic origins have been incorporated into the construction of this building? The objective of this research is to identify the physical and spatial elements of the Baloch mosque in Abadan and compare them to the architecture of Balochistan and Khuzestan mosques, to determine the extent of influence of each style and its manifestation in this mosque. "The method of data collection is both library-based and field-based, and the research method is interpretive with the aim of answering the descriptive-analytical research question.". The findings indicate that the Baloch mosque possesses the identity elements of the Balochistan but has been harmonized with the architecture of Khuzestan due to local considerations. Additionally, the elements used in the mosque are linked to the cultural and religious roots of the Balochistan.با لشکرکشی اعراب مسلمان و در نتیجه ورود آنها به سرزمین ایران و اعتلای دین اسلام در این سرزمین، مساجد به عنوان جزئی ارزشمند از ساختار فضایی-کالبدی شهر شناخته شدند. در این میان، مسجد به دلیل کارکردهای مذهبی- اجتماعی جایگاهی مهم ایفا میکند. بلوچها از جمله اقوامی هستند که به صورت پراکنده در ایران تا شبه قاره هند زندگی میکنند و مردم آن به تبع عوامل فرهنگی، جغرافیایی و مصالح ساختمانی در منطقه، مساجد خود را بنا نموده-اند. از سوی دیگر بلوچها گاهاً مساجد خود را در دیگر نقاط ایران برای اقوام خود در آن منطقه برپا کردهاند. با توجه به اینکه برخی از جغرافیدانان اسلامی به طور پراکنده فقط به مساجدی قدیمی در جنوب شرقی (بلوچستان) ایران اشاره کردهاند، تحقیقات میدانی جامعی در خصوص مساجد بلوچ در دیگر نقاط کشور انجام نشده است. وجود مسجد بلوچهای آبادان در خوزستان برای یک اقلیت مذهبی با فرهنگی متفاوت این پرسش را ایجاد میکند که چگونه ارزش های معماری جامعه میزبان و خاستگاه قومی آن در ساخت این بنا بهرهگیری شده است؟ هدف پژوهش شناخت عناصر کالبدی- فضایی مسجد بلوچهای آبادان و تطبیق آن با معماری مساجد بلوچستان و خوزستان است؛ تا میزان تأثیر هر شیوه و نمود آن در این مسجد مشخص شود. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای و برداشت میدانی بوده و روش تحقیق با رویکرد تفسیری در راستای دستیابی به پاسخ پرسش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. یافتهها نشان میدهند مسجد بلوچها عناصر هویتی منطقۀ بلوچستان را داراست اما بنا بر ملاحظات زمینهای خوزستان با معماری آن هماهنگ شده است. عناصر مورد استفاده در آن به ریشههای فرهنگی و مذهبی بلوچستان وابسته است.https://jic.uk.ac.ir/article_4757_0d073f6d0567af2b246b23fd258347d6.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250219The Role of Endowment in the ups and downs of Nezamieh Schoolsنقش وقف در فراز و فرود مدارس نظامیه5368456110.22103/jic.2024.23259.1312FAفاطمهاورجیدانشیار گروه تاریخ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.علی اصغرچاهیان بروجنیدانش آموخته دکترای تاریخ ایران بعد از اسلام، گروه تاریخ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.Journal Article20240419Waqf as a cultural and religious tradition in the history of Iran, after the establishment of scientific and cultural institutions, has caused the stability of scientific institutions. Nizami schools are one of these scientific and cultural institutions based on endowment, which were established in the Seljuk era and during the ministry of Khwaja Nizam al-Mulk Tusi with his desired goals. In addition to having extensive activity during the Seljuq period, these schools continued to operate after the decline of Khwaja Nizam al-Mulk and his family in the bureaucracy of the Seljuq era. The activity of some of these military schools, such as the Nizamiya of Baghdad, continued for a while even in the post-Seljuq period. From there, there is a two-way relationship between the endowment and the institutions based on endowment, their activity and the continuation of this activity depends on the continuation of this relationship. This two-way relationship exists between the waqf institution and military schools in the Seljuk era. This research, with a descriptive analytical method, relying on library studies and with a historical approach, tries to examine and re-examine the role of endowment in the formation, stability and decline of military schools. The findings of this research show; The endowments created for military schools created independent financial resources for them in a way that brought about the sustainability of military schools in different periods of time. The attacks of the eastern tribes, the political decline of the Seljuq government and the Nizam al-Mulk family, and religious conflictsوقف به عنوان یک سنت فرهنگی و دینی در تاریخ ایران، بعد از برپایی نهادهای علمی و فرهنگی، موجب پایداری نهادهای علمی میگردیده است. مدارس نظامیه یکی از این نهادهای علمی و فرهنگی مبتنی بر وقف میباشند که در عصر سلجوقی و در دورۀ وزارت خواجه نظامالملک طوسی با اهداف مورد نظر وی ایجاد شدند. این مدارس علاوه بر اینکه در دورۀ سلجوقی فعالیت گستردهای داشتند بعد از افول خواجه نظامالملک و خاندانش در دستگاه دیوان سالاری عصر سلجوقی نیز به فعالیت خود ادامه دادند. فعالیت برخی از این مدارس نظامیه مانند نظامیه بغداد حتی در دورۀ بعد از سلجوقی نیز برای مدتی تداوم یافت. از آنجا بین وقف و نهادهای مبتنی بر وقف یک رابطه دو سویه بر قرار میباشد فعالیت آنها و تداوم این فعالیت وابسته به تداوم این رابطه دو سویه دارد. در بین نهاد وقف و مدارس نظامیه در عصر سلجوقی نیز این رابطه دو سویه برقرار میباشد. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر مطالعات کتابخانهای و با رویکرد تاریخی سعی دارد تا نقش وقف را در شکلگیری، پایداری و افول مدارس نظامیه مورد بررسی و بازکاوی قرار دهد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد؛ موقوفات ایجاد شده برای مدارس نظامیه باعث ایجاد منابع مالی مستقل بر آنها گردید به گونهای که موجبات پایداری مدارس نظامیه را در برهههای زمانی مختلف به همراه آورد. حملات اقوام شرقی، افول سیاسی حکومت سلجوقیان و خاندان نظامالملک و درگیریهای مذهبی و نبود حمایت سیاسی فراگیر از شافعیان و مدارس نظامیه، موجبات افول مدارس نظامیه را در دوران اواخر سلجوقیان و بعد از افول آنها فراهم آورد.https://jic.uk.ac.ir/article_4561_7518126ea56d72d54ea2ea1dca264f6b.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250219Examination and Analysis of Plaster and Brick Decorations of Saray-e Ghalamdani, Hamadan Cityبررسی و تحلیل تزیینات گچی و آجری سرای قلمدانی، شهر همدان6988456210.22103/jic.2024.23063.1301FAسید فضل الهمیردهقان اشکذریعضو هیأت علمی گروه ایرانشناسی دانشگاه بوعلی سیناJournal Article20240307Saray-e Ghalamdani, built in 1224 AH, is one of the buildings that holds great importance in terms of decorations. This structure is considered one of the notable buildings regarding its brick and plaster decorations, which have not been comprehensively studied yet. The aim of this research is to study the brick and plaster decorations of this building and the influence of various cultures on the formation of these decorations, in order to provide a new dating for the construction and execution of the building's decorations. The approach of this research is qualitative, and two methods of field study and documentary research have been used for data collection. The results show that various types of bricks have been used for the construction and execution of decorations, and the created patterns are generally geometric and floral. Although the "Khofteh-Rasteh" pattern aligns with Iranian culture, the solar and bowl-plate patterns are influenced by Western culture. In the execution of plaster decorations, the raised plaster joints can be considered to have a local origin; however, in the execution of capital decorations and column grooves, as well as bowl-plate patterns created using plaster, the influence of Western culture is clearly observable. Therefore, considering the executed decorations, it can be said that Saray-e Ghalamdani was formed in two periods: the first period is 1224 AH, which relates to the construction of the building, and the second period is when the decorations of this building were executed, which corresponds to the late Qajar or early Pahlavi era.سرای قلمدانی شهر همدان، که در سال 1224 هـ.ق ساخته شده، از جمله بناهایی است که از لحاظ تزیینات از اهمیت زیادی برخوردار است. این بنا از لحاظ تزیینات آجرکاری و گچی از جمله بناهای شاخص شهر همدان قلمداد می شود که تاکنون مطالعات جامعی درباره آن صورت نگرفته است. هدف این پژوهش مطالعه تزیینات آجری و گچی این بنا و تأثیر فرهنگ های مختلف در شکل گیری این تزیینات است تا بر اساس آن تاریخ گذاری جدیدی برای ساخت و اجرای تزیینات بنا ارائه دهد. رویکرد این پژوهش کیفی بوده و برای جمع آوری داده ها از دو روش میدانی و اسنادی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که در سرای قلمدانی از گونه های مختلف آجر برای ساخت و اجرای تزیینات سرای قلمدانی استفاده شده و نقوش ایجادشده عموماً هندسی و گیاهی هستند. اگرچه نقش خفته راسته با فرهنگ ایرانی منطبق بوده اما نقوش خورشیدی و کاسه بشقابی به تأثیر از فرهنگ غرب هستند. در اجرای تزیینات گچی، بندهای گچی برجسته را می توان دارای منشأ بومی دانست؛ اما در اجرای تزیینات سرستون ها و شیارهای ستون ها و همچنین نقوش کاسه بشقابی ایجادشده با استفاده از گچ تأثیر فرهنگ غرب به خوبی قابل مشاهده است. لذا با توجه به تزیینات اجراشده می توان گفت که سرای قلمدانی در دو دوره شکل گرفته است، دوره اول سال 1224 هـ.ق است که مربوط به ساخت بنا بوده و در دوره دوم تزیینات این بنا اجرا شده که مربوط به اواخر دوره قاجار یا اوایل دوره پهلوی است.https://jic.uk.ac.ir/article_4562_8403809bb8e57b17c0607fe2a37a21e6.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250219The study condition of public Hygiene and treatment in Rasht city the PahlaviI period (1925-1941)بررسی وضعیت بهداشت و درمان عمومی شهر رشت در دوره پهلوی اول (1304 تا1320ه.ش)89107456310.22103/jic.2024.23297.1318FAمحمدشورمیجعضو هیئت علمی گروه تاریخ ،دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران.0000-0001-7709-8841رضافخاری میشامندانیکارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی از دانشگاه پیام نور و متخصص ارتوپدی فنی.Journal Article20240424Historical search and research in the field public Hygiene and treatment of the society can help the growth awareness of the society in Hygiene and public health . therefore in this article was considered the study of public Hygiene and treatment of Guilan with focusing on the city of rasht during the period of Reza Shah. At the beginning reign Reza Shah, most of the cities country, including Rasht, lacked medical facilities and were not suitable conditions public Hygiene and treatment. With the approach to education and new medicine during the period of Reza Shah, measures were taken in improve the public Hygiene and treatment of the society. Among these measures were control contagious diseases such as cholera and smallpox in the country especially in the city of Rasht .Rasht Baladeyh measures was done such as vaccination smallpox and research on drinking water through Institute Pasteur and drying the polluted marshes around Rasht for prevent the spread of malaria and control on Hygiene of public bathrooms. Medical centers such as Biestoon charitable Center, American and Porsina Hospitals.and Nursing School were established in Rasht. The research finding show that feedback governmentᶥs reform measures in the process of improvement quality of public Hygiene and treatment country were caused increase in facilities such as the make of hospitals ,an increase in medical staff and free services medical and the control of infectious diseases and the reduction of unnecessary deaths and growth of the healthy population between 1300 and 1320 AH in the country.تحقیق و پژوهش تاریخی در زمینه بهداشت و درمان عمومی جامعه میتواند به رشد آگاهی جامعه در سلامت و بهداشت عمومی کمک نماید. لذا در این مقاله به بررسی وضعیت بهداشت و درمان عمومی گیلان با محوریت شهر رشت در دوره رضا شاه پرداخته می شود. در آغاز سلطنت پهلوی، اغلب شهرهای کشور از جمله رشت، فاقد امکانات پزشکی بود و شرایط بهداشت و درمان عمومی نیز مناسب نبود. با رویکرد به آموزش و پزشکی جدید در دوره رضاشاه، اقداماتی در راستای بهبود بهداشت و درمان عمومی جامعه صورت گرفت. از جمله این اقدامات : کنترل بیماریهای مسری و مبارزه با بیماری وبا و آبله در سراسر کشور از جمله شهر رشت بود . بلدیه رشت اقداماتی از جمله، آبلهکوبی و تحقیق در آب آشامیدنی گیلان به خصوص رشت از طریق انسیتو پاستور و خشکاندن مرداب ها و آبگیرهای آلوده جهت جلوگیری از گسترش مالاریا و نظارت بر بهداشت حمام های عمومی انجام داد. همچنین مراکز درمانی چون مرکز خیریه بیستون ، بیمارستان امریکایی ها و بیمارستان پورسینا و مدرسه پرستاری در رشت تاسیس شد. یافته های پژوهش بیانگر این است که تلاش های دولت رضاشاه در روند بهبود کیفیت بهداشت و درمان عمومی کشور از جمله شهر رشت تأثیر گذار بوده است. بازخورد اقدامات اصلاحی دولت در زمینه افزایش کیفیت سطح درمان و بهداشت عمومی جامعه، سبب افزایش امکاناتی چون ساخت بیمارستان و افزایش کادر پزشکی و سایر خدمات درمانی رایگان و مقابله و مهار بیماریهای مسری مانند سل، وبا، آبله و کاهش مرگ و میر و رشد جمعیت سالم درفاصله سال های 1300تا 1320 ه.ش در کشور گردید.https://jic.uk.ac.ir/article_4563_122f67ae8f2d75588b9e25de2e85aec7.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220241221Historical and Legal study of betrayal by women in ancient and Islamic period of Iranمجازات خیانت زناشویی در کدهای بینالنهرین، تورات و متون پهلوی ایران باستان108127476610.22103/jic.2025.24431.1387FAمحبوبهامینیاستادیار گروه حقوق، دانشکده حقوق، علوم سیاسی و تاریخ دانشگاه یزد، ایرانمریمخسرو آبادیاستادیار گروه تاریخ، دانشکده حقوق، علوم سیاسی و تاریخ دانشگاه یزد، ایرانJournal Article20241126In ancient and Islamic cultures, men engaged in various forms of extramarital relationships, but betrayal was not considered a serious offense and was usually not punished. However, women who betrayed their spouses were often condemned to death. This cultural norm, both legally and socially, continues to exist to this day. The presence of laws that protect the right to kill female family members indicates gender discrimination in the law. A study entitled "The Influence of Culture and Religions on Attitudes towards Betrayal" has been conducted, discussing the legal dualism in this area. The role of the close relationship between gender and economic and social power in defining and punishing betrayal has been examined, and solutions have been proposed to improve the situation. Keywords: Betrayal, Gender, Punishment, Polygamy, Women Betrayal in extramarital sexual and emotional relationships can occur legally and illegally, leading to serious implications for family life. Personal, social, and psychological factors may contribute to betrayal, and the results of many studies in this field in Iran and Arabia indicate this trend. Physical illnesses such as paralysis, heart disease, stroke, cancer, and AIDS, addiction, personality disorders, sexual relationship erosion or lack of attractiveness, lack of tranquility and attention from a spouse, hedonistic tendencies, quest for diversity, unhealthy social networks, and various other reasons have been mentioned as causes for spouses' inclination towards extramarital relationships. Islam, which has approved as polygamy,این پژوهش به بررسی تطبیقی مجازات خیانت زناشویی در تمدنهای بینالنهرین، یهود و ایران باستانی میپردازد. در این جوامع، روابط فرازناشویی معمولاً برای مردان عواقب قانونی نداشت، مگر در شرایط خاص، در حالی که زنان به خاطر خیانت با مجازاتهای سنگین و حتی اعدام مواجه بودند. این نوشتار با استفاده از روشهای تاریخی و تحلیل متون کهن، قوانین و عرفهای حاکم در این جوامع را مورد بررسی قرار میدهد و به دنبال پاسخ به این پرسش است که چرا زنان مجازاتهای سختتری را متحمل شدند. نتایج نشان میدهد که در بینالنهرین، شدت مجازاتها برای زنان بیشتر از ایران باستان بود؛ در حالی که مجازاتها در ایران به نوعی به ابعاد اخروی و اجتماعی مرتبط میشدند. این دوگانگی در برخورد با جنسیت و خیانت احتمالاً ناشی از نگرشهای دینی و اجتماعی متفاوت در این فرهنگهاست. بینالنهرین، که به معنای «میان دو رود» است، به نواحی بین دو رود دجله و فرات در غرب آسیا اشاره دارد. این منطقه، که امروزه شامل بخشهایی از عراق، کویت، سوریه و ترکیه میشود، به عنوان زادگاه چندین تمدن باستانی، در تاریخ بشریت جایگاه ویژهای دارد. از جمله این تمدنها میتوان به تمدن سومر و آکد، تمدن بابل، و تمدن آشور اشاره کرد، که هر یک از آنها دارای ویژگیها و دستاوردهای منحصر به فردی در زمینههای مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و نظامی بودند. بنابراین، در بینالنهرین، خیانت بهعنوان موضوعی حقوقی و مالی، در تورات بهعنوان موضوعی تحقیرآمیز و در ایران باستان بهعنوان موضوعی اخلاقی و اجتماعی تلقی میشد که در این پژوهش به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است.<br /><br />https://jic.uk.ac.ir/article_4766_7b7bbf6b63ea3db33a2955a6e5dbf03b.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250219Iranianism, politics and expedient power in the “Third Book of the Denkard”ایرانگرائی، سیاست و قدرتِ مصلحتاندیش در دینکرد سوم128140456410.22103/jic.2024.23444.1328FAعلیتدین راداستادیار علوم سیاسی دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز،ایرانسارانجفپوراستادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانJournal Article20240515Reaching a comprehensive understanding of the place of national identity and self-awareness, as well as the patterns of governance and ways of political thought of ancient Iranians, is an undeniable necessity in understanding the rise and fall of Iran and the decline and revival of its civilization over the millennia. While there is not much left from the political writings of ancient Iran, such as Khodayname and Aein-name, one of the valuable sources in reaching such an understanding are Zoroastrian religious texts and writings, which at the same time contain valuable discussions and references in the politics and political thinking of Iran. One of these writings is Denkard. Emphasizing on the third book of Denkard (DK3), in this research we tried to get closer to the answer to the main question, what is the position of "Iranianism" in the t DK3 and what are the requirements of proper governance in it? With an analytical-causal method and focusing on the rereading of the DK3 and with a half-look at Machiavelli's instructions about the homeland and politics, we came to the conclusion that Iranianism, awareness of the Iranian identity and the need to protect it as a fundamental value exist in this text. In DK3, in the direction of the prosperity and authority of ancient Iran, the requirements of powerful and efficient governance, and some secrets of expedient politics such as justice and wisdom, valuable views have been presented that give a clear picture of the details of ancient Iran political thought.رسیدن به درکی فراگیر از جایگاه هویت و خودآگاهی ملی و نیز چگونگی سیاستورزی و شیوههای اندیشة سیاسی ایرانیان باستان، در فهم چرائیِ فراز و فرود این ملت و زوال و احیای تمدن آن در گذارِ هزارهها ضرورتی انکارناپذیر است. در حالیکه از نوشتههای سیاسی روزگاران باستان ایران از جمله خداینامهها و آییننامهها چیز چندانی باقی نمانده است، به نظر میرسد یکی از منابع ارزشمند در رسیدن به چنان فهمی، نوشتهها و متنهای دینی زردشتی بوده و میتوان گفت اینگونه متنها همزمان متضمن مباحث و اشارات ارزشمندی در چند و چون سیاستاندیشی ایرانمحور و مصلحتگرایانه هستند. برای بررسی جایگاه این مضامین یعنی ایرانگرایی و مصلحتاندیشی سیاسی در متنهای دینی زردشتی، در این پژوهش با تأکید بر «دینکرد سوم» کوشیدیم به پاسخی برای این سوال اصلی نزدیک شویم که «ایرانگرائی» چه جایگاهی در دینکرد سوم دارد و الزامات سیاستورزی شایسته و به مصلحتِ آن کدامند؟ با روشی تحلیلی- علّی و با تمرکز بر بازخوانی دینکرد سوم و با نیمنگاهی به اندرزهای ماکیاولی دربارة میهن و سیاست به این نتیجه رسیدیم که ایرانگرائی، آگاهی از هویت ایرانی و ضرورت پاسداری از آن به مثابه ارزشی بنیادین در این متن نمودی برجسته دارد. در دینکرد سوم در جهت آبادانی و اقتدار ایرانشهر، باستههای شهریاری قدرتمند و کاردان و برخی رموز سیاستورزیِ مصلحتاندیشانه همچون دادگری و خردمداری، اندرزها و استدلالهای شایان توجهی به چشم میخورد که تصویری گویا از دقایق اندیشة سیاسی ایرانشهری بدست میدهند؛ اندیشهای که چرائی زوال یا احیای آن را از آنِ زوال بنیانهای حکمرانی بر اساس این خرد باید پیگرفت.https://jic.uk.ac.ir/article_4564_47241726b704396432c13db9b2bc39fb.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250219Price Fluctuations in Achaemenid Babylonia: Temples and the Issue of Labor Force.نوسانات قیمت در بابل هخامنشی: معابد و مسئله نیروی کار140162470210.22103/jic.2025.24487.1388FAحسینمالکی لوطکیدانشجوی مقطع دکتری تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.حسینبادامچیدانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.Journal Article20241209Babylon experienced significant price increases during the sixth and early fifth centuries BCE, particularly during the reign of Darius I. This price inflation, which began in the late Neo-Babylonian period and peaked during Darius I's reign, was a complex and multifaceted phenomenon. Multiple factors contributed to this price increase, including the increasing monetization of the economy, massive Achaemenid construction projects, and changes in the economic structure of Babylonian institutions. Given the importance of temples in Babylon's economy and their key role in providing labor and economic resources, these institutions appear to have played a significant role in price fluctuations during this period.<br /><br />This research, through careful examination of Babylon's economic data from the period in question, comprehensive analysis of historical documents, and in-depth study of surviving archives from Achaemenid Babylon, seeks to answer the fundamental question of whether Babylon's integration into the Achaemenid Empire and the active role of important Babylonian historical institutions such as temples in providing manpower for Achaemenid royal projects could have exacerbated the supply and demand problem in the short term and led to price increases. This issue is particularly important as a proper understanding of the factors affecting price fluctuations during this period can contribute to a better understanding of Babylon's economic and social structure during the Achaemenid period. The results of this research indicate that the significant reduction in temple workforce due to their absorption into Achaemenid construction projects, the substantial increase in wages and public expenses, and fundamental changes in Babylon's management system,بابل در قرن ششم و اوایل قرن پنجم پیش از میلاد، بهویژه در دوران پادشاهی داریوش یکم، شاهد افزایش قابل توجه قیمتها بود. این افزایش قیمت که از اواخر دوره بابل نو آغاز شد و در زمان داریوش یکم به اوج خود رسید، پدیدهای پیچیده و چندوجهی بود. عوامل متعددی در این افزایش قیمت نقش داشتند، از جمله افزایش پولی شدن اقتصاد، پروژههای عظیم ساختمانی هخامنشیان، و تغییر در ساختار اقتصادی نهادهای بابلی. با توجه به اهمیت معابد در اقتصاد بابل و نقش کلیدی آنها در تأمین نیروی کار و منابع اقتصادی، به نظر میرسد این نهادها نقش مهمی در نوسانات قیمت این دوره داشتهاند. این پژوهش با بررسی دقیق دادههای اقتصادی بابل در دوره مورد نظر، تحلیل جامع اسناد تاریخی، و مطالعه عمیق آرشیوهای به جا مانده از بابل زمان هخامنشی در پی یافتن پاسخ این پرسش اساسی است که آیا ادغام بابل در امپراتوری هخامنشی و نقش فعال نهادهای مهم تاریخی بابل مانند معابد در تأمین نیروی انسانی برای پروژههای شاهی هخامنشیان، میتوانسته است بر مشکل عرضه و تقاضا در کوتاه مدت افزوده و منجر به افزایش قیمتها شده باشد؟ این مسئله به ویژه از آن جهت حائز اهمیت است که درک صحیح از عوامل مؤثر بر نوسانات قیمت در این دوره میتواند به فهم بهتر ساختار اقتصادی و اجتماعی بابل در دوره هخامنشی کمک کند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که کاهش قابل توجه نیروی کار معابد به دلیل جذب آنها در پروژههای عمرانی هخامنشیان، افزایش چشمگیر دستمزدها و هزینههای عمومی، و تغییرات اساسی در سیستم مدیریتی بابل، در کنار سیاستهای مالی و اقتصادی دولت هخامنشی، میتواند به عنوان عوامل اصلی در کنار سایر عوامل، زمینهساز ایجاد نوسانات قیمت در بابل هخامنشی بوده باشد. <br /><br />https://jic.uk.ac.ir/article_4702_44210997cdf3ed730135e78280da0665.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250219Prevalence of smallpox and its treatment methods in Qajar era Iran
with emphasis on the states of Kermanshahan and Hamedanشیوع بیماری آبله و روش های درمانی آن در ایران عصر قاجار با تاکید بر ایالتهای کرمانشاهان و همدان163187456010.22103/jic.2024.23893.1353FAحسینعلی بیگیگروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه رازی، کرمانشاهساراشوهانیگروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی سنندجJournal Article20240816One of the causes of premature deaths in Iran during the Qajar era was the spread of contagious diseases. During this period, Iran generally did not have favorable health conditions and its western regions, especially the states of Kermanshah and Hamadan, were always exposed to the spread of infectious diseases such as smallpox due to their location on the middle rivers. Smallpox as a contagious disease has caused many outbreaks and deaths among children throughout history among most societies, and among contagious diseases; This disease is the most destructive of this type of disease due to its effects on different parts of the body. This caused the government to make efforts to deal with it and pass laws to control it. With a descriptive-analytical approach and relying on unpublished archival documents and Qajar era newspapers, this research answers the question that the outbreak of smallpox in Kermanshahan and Hamadan states was affected by what factors? What are the most important measures of the Qajar government to curb it? The results showed that ignorance and illiteracy, superstition, low level of medical knowledge, bad weather, weak performance of kings and local rulers in making appropriate and timely decisions to prevent the spread of this disease were the main factors of its occurrence, and the governance In order to control and curb it, he imposed regulations such collecting fines, collecting taxes from vehicles and allocating them to treatment, free injections, not accepting students without smallpox injections, purchasing equipment and informing in the newspaper.یکی از عوامل مرگ و میرهای زودرس در ایران عصر قاجار شیوع امراض مسری بود. ایران در این دوران بطور کلی از نظر بهداشت و سلامت شرایط مساعدی نداشته و مناطق غربی آن به ویژه ایالتهای کرمانشاهان و همدان به دلیل قرار گرفتن در مسیر میانرودان، همواره در معرض شیوع بیماریهای مسری چون آبله قرار داشتند. آبله به عنوان یک بیماری واگیر در طول تاریخ در بین اکثر جوامع شیوع و مرگ و میرهای فراوانی به ویژه در میان کودکان به همراه داشته و در میان بیماری های مسری؛ این بیماری به علت آثار برجای مانده آن بر قسمت های مختلف بدن، یکی از مخربترین آنهاست. همین امر سبب گردید تا دولت تلاشهایی برای مقابله با آن انجام و قوانینی برای مهارش تصویب نماید. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تکیه بر اسناد آرشیوی منتشر نشده، متون تاریخی و روزنامه های عصر قاجار به این پرسش پاسخ میدهد که شیوع بیماری آبله در ایالتهای کرمانشاهان و همدان متاثر از چه عواملی بوده؟ و مهمترین اقدامات دولت قاجار برای مهار آن کدامند؟ نتایج نشان داد که جهل و بیسوادی، خرافه پرستی، پایین بودن سطح دانش پزشکی، آب و هوای نامناسب، عملکرد ضعیف پادشاهان و حاکمان محلی در اتخاذ تصمیمات مناسب و به موقع برای جلوگیری از شیوع این بیماری از عوامل اصلی بروز آن بوده، و حاکمیت برای کنترل و مهارآن مقرراتی چون اخذ جریمه، گرفتن مالیات از وسایل نقلیه و تخصیص آن به امر درمان، تزریق رایگان، عدم پذیرش دانش آموزان فاقد تزریق آبله، خرید تجهیزات و اطلاع رسانی در روزنامه را وضع نمود.https://jic.uk.ac.ir/article_4560_9911346b20f890130163e6e21081640e.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250219The function of Limiya among women of the Safavid eraکارکرد لیمیا در میان زنان عصر صفوی188205463710.22103/jic.2025.24193.1372FAژالهختمیگروه تاریخ، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایرانمحمد قربانکیانیگروه تاریخ، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایرانکیوانشافعیگروه تاریخ، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایرانJournal Article20241014Belief in Limiya as one of the branches of Occult sciences has always existed throughout history and has a special place in the cultural heritage of societies.Throughout history, women have been one of the main actors of Limiya and according to the educational role they had,they have passed it on to the next generation.In the society of the Safavid era,women used various types of limiya, especially charms and amulets,to fulfill their social role and to achieve their goals and desires.This research seeks to find the answer to the question:What was the function of Limiya among the women of the Safavid era and what factors caused the women of this era to turn to Limiya and Limiya brokers? The findings of this research,which was carried out with the descriptive-analytical method and the use of library resources,indicated that the women of the Safavid era were faced with a series of events and experiences different from the experience of men along with their roles.In the social stratification of the Safavid era,women were under the influence of the hegemonic values of the patriarchal system, and their position depended on being assigned to men. Gender discrimination and the prevalence of polygamy in the Safavid society and the wifely and maternal functions of women in the position of a woman made them face personal and social crises and because they did not know scientific,logical and conventional solutions to get out of them,they did not know extraordinary things,including Limiya for They resorted to solving their own problems.اعتقاد به لیمیا به عنوان یکی از زیر شاخههای علومغریبه در طول تاریخ همواره وجود داشته و جایگاه ویژهای در میراث فرهنگی جوامع به خود اختصاص داده این علم حتی تا امروز در عصر تجدد و پساتجدد به حیات خود ادامه داده است. زنان در طول تاریخ از بازیگران اصلی لیمیا بوده و با توجه به نقش تربیتی که داشتند، آن را به نسل بعد از خود انتقال دادهاند. در جامعۀ عصر صفوی زنان جهت ایفای نقش اجتماعی خویش و برای رسیدن به اهداف و امیالشان به اقسام مختلف لیمیا بهویژه طلسم و تعویذ روی میآوردند. این پژوهش در پی یافتن پاسخ این پرسش است که: لیمیا چه کارکردی در میان زنان عصر صفوی داشته است و چه عواملی باعث روی آوردن زنان این عصر به لیمیا و لیمیاگران شده است؟ یافتههای این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی و بهرهگیری از منابع کتابخانهای انجام شد، نشاندهنده این امر بود که زنان عصر صفوی در امتداد جایگاه نقشی خود با یک رشته رویدادها و تجربههای متفاوت از تجربه مردان روبه رو بودند. زنان در قشربندی اجتماعی عصر صفوی، تحت تأثیر ارزشهای هژمونیک نظام مردسالارانه قرار داشتند و موقعیت آنان در گرو انتساب به مردان بود. تمایز جنسیتی و رواج چند همسری در جامعۀ صفوی و کارکردهای همسری و مادری زنان در جایگاه نقشی زن، آنان را با بحرانهای فردی و اجتماعی مواجه میساخت و چون راهحلهای علمی، منطقی و متعارف در جهت برون رفت از آنها نمیشناختند به امور خارقالعاده ازجمله لیمیا برای حل مسائل و مشکلات خود متوسل میشدند.https://jic.uk.ac.ir/article_4637_335891a67a949482961951ac730aa83c.pdfدانشگاه شهید باهنر کرمانپژوهشنامه تمدن ایرانی2821-08676220250219A Comparative Study on the Cultural and Temporal Content of the Yazdgerdi Calendar and Shiite Calendars (with Emphasis on Sheikh Mufid's Shiite Path)بررسی تطبیقی در برآمدِ محتوای فرهنگی و زمانی گاهنامه یزدگردی و تقویمهای شیعی (باتاکید بر مسارالشیعه شیخ مفید)206231458410.22103/jic.2024.23743.1346FAعلییزدانی احمدآبادیاستادیار گروه آموزش معارف اسلامی
دانشگاه فرهنگیانJournal Article20240713one of the cultural manifestations and civilization of human societies are the calendars that have been created and spread among them. In addition to being a sign of social order and discipline, calendars; It is also a sign of their culture and worldview. Iranian society has faced various ups and downs in its historical course in terms of cultural and civilizational background and historical need for discipline in governance and social culture. Among these are the Iranian and Shia calendars, which were created by two different cultures with two different views and approaches. The Iranian Gahnameh was influenced by the Zoroastrian religion of Iran before Islam and Shia piety was also influenced by the new religion.Examining these two types of calendars enables a better historical-cultural judgment regarding the encounter between these two cultures. The main question in this article is what was the cultural and temporal content, similarities and differences of these two types of calendars? Both the Iranian-Yazdgerdi calendar and the Shia-Imami calendar are the heirs of their predecessors. But these calendars are related to Iran's geography in terms of content.Backgrounds, factors and political pressure from the government have been effective in the name and content of the calendars, and the colorful and significant cultural content of each has been tied to the political, religious, moral and emotional approach. Happy days in both calendars are much more colorful than sad days.However, the Iranian calendar is a numerical and quantitative calendar, but the Shiite calendars are intuitive and qualitative calendarsیکی از مظاهر فرهنگی وتمدن جوامع انسانی، تقویم هایی است که میان انها بوجودآمده و رواج پیداکرده است. تقویمها علاوه برآنکه نشانه ترتیب وانضباط اجتماعی است؛ نشانه نوع فرهنگ و جهانبینی آنها نیز میباشد. جامعه ایرانی به لحاظ سابقه فرهنگی و تمدنی و نیاز تاریخی برای انضباط در حکومتداری و ارتباط با فرهنگ اجتماعی، در سیر تاریخی خود با فراز و فرود های گوناگونی در این زمینه مواجه بوده است. از اینجمله تقویم های ایرانی و شیعی است که توسط دو فرهنگ متفاوت با دو نوع نگاه ورویکرد متفاوت ایجاد شدند. گاهنامه ایرانی تحت تاثیر نگاه دین زرتشت در جغرافیای فکری و فرهنگی ایران پیش از اسلام قرارداشت. تقویهای شیعی هم تحت تاثیر دین جدید(اسلام) و نگاه شیعیان درجغرافیای سرزمینی مسلمانان بوجودآمد.بررسی این دونوع تقویم داوری بهتر تاریخی-فرهنگی را نسبت به مواجهه این دوفرهنگ امکان پذیر می کند. پرسش اصلی در این مقاله آن است که محتوای فرهنگی و زمانی، شباهتها و تفاوتهای این دو نوع تقویم چه بوده است؟ هردو گاهنامه ایرانی- یزدگردی و تقویم شیعی- امامی وارث تقویمهای پیش از خود هستند. اما این تقویمها از جهت محتوایی با جغرافیای سرزمینی و فرهنگی ایران ارتباط داشتهاند. زمینهها، عوامل و فشار سیاسی از سوی حاکمیت در نام و محتوای تقویمها موثر بوده و مواد و درونمایه فرهنگی پررنگ و قابل توجه هریک را با رویکرد سیاسی، مذهبی، اخلاقی و عاطفی گره زده است. روزهای شاد در هردو تقویم بسیار بیشتر و پر رنگتر از روزهای غم هستند. با این همه گاهنامه ایرانی، تقویمی عددی و کمی است اما تقویم های شیعی، تقویمهایی شهودی و کیفی هستند.https://jic.uk.ac.ir/article_4584_9c380ef20fa23aea770d9667847a8b1b.pdf