دانشگاه شهید باهنر کرمان پژوهشنامه تمدن ایرانی 2821-0867 7 2 2025 12 22 The connection between the rule of Shah Sultan Hussein and the rulers of the country's administrative centers (1105-1135 AH) َپیوند حکومت شاه سلطان حسین با حکام مراکز کرسی‌نشین کشور (1105-1135 ق) 112 125 5296 10.22103/jic.2026.25830.1467 FA مهدی دهقانی استادیار گروه تاریخ دانشگاه جیرفت 0000-0001-7944-0030 رضا معینی رودبالی استادیار گروه آموزش معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2025 08 29 The centralized Safavid government led to the exercise of despotic authority by the rulers through a bureaucratic system.The court of Shah Sultan Hussein exercised extensive civil, military, and civil authority over the capital and other central cities, which gradually declined significantly as the central government became increasingly weak. One of the most factors in the decline of the Safavid government's supervision over the country's provincial centers was the competition courtiers. Therefore, in the current research, considering the orientation of historical sources, the question is answered: What connection did the court of Shah Sultan Hussein have with the central cities? In order to answer this question, the current study analyzes and interprets these characteristics and their effects on the central cities of the period in question, using the historical research method and the classification of the civil, military, and civil relations of the reign of Shah Sultan Hussein. Given the lack of coherent research on the connection between the rule of Shah Sultan Hussein and the aforementioned cities, the research findings show that in the late Safavid period, on the one hand, the strict supervision of the central court prevented the autonomy of the central cities, and on the other hand, the kinship ties of courtiers with provincial officials and court intrigues prevented the provinces from seeking grievances and establishing constructive relations with the central government. A process that is considered to be one of the important factors in the weakness and collapse of the Safavid government in the long term. حکومت متمرکز صفویه سبب اعمال اقتدار استدبدادی فرمانروایان از طریق نظام دیوانسالاری می شد. در اواخر حکومت صفویه بویژه در دوره سلطنت شاه سلطان حسین با کاهش اقتدار فرمانروا و صاحب منصبان دیوانی، درباری متشکل از جناح های نظامیان، دیوانیان، خواجگان و ندیمان قدرت حکومتی را در اختیار گرفتند. دربار شاه سلطان حسین، اقتدار دیوانی، نظامی و عمرانی فراوانی بر پایتخت و سایر شهرهای کرسی‌نشین اعمال می‌کرد که به‌تدریج با ضعف روزافزون حکومت مرکزی، کاهش چشمگیری یافت. از مهم ترین عوامل کاهش نظارت موثر حکومت صفویه بر مراکز ایالتی کشور رقابت درباریان در قالب جناح بندی مختلف و کارشکنی آنان علیه یکدیگر بود که مانع مهمی در پیشبرد امور دیوانی و نظامی پایتخت و مراکز کرسی نشین می شد. ازاین‌رو، در پژوهش کنونی باتوجه‌به جهت‌گیری منابع تاریخی، به این سؤال پاسخ داده می‌شود که دربار شاه سلطان حسین چه پیوندی با شهرهای کرسی‌نشین داشت؟ به‌منظور پاسخ‌گویی، پژوهش کنونی با استفاده از روش تحقیق تاریخی و طبقه‌بندی روابط دیوانی، نظامی و عمرانی حکومت شاه سلطان حسین به تحلیل و تفسیر این ویژگی‌ها و تأثیرات آن بر شهرهای کرسی‌نشین دوره موردنظر می‌پردازد. باتوجه‌به فقدان پژوهش منسجمی پیرامون پیوند حکومت شاه سلطان حسین با شهرهای مذکور، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در اواخر حکومت صفوی، از یک سو نظارت شدید دربار مرکزی مانع خودمختاری شهرهای کرسی‌نشین و از سوی دیگر پیوندهای خویشاوندی درباریان با مقامات ایالتی و توطئه‌های دیوانی مانع تظلم‌خواهی و برقراری روابط سازنده ایالات با حکومت مرکزی شد. روندی که در بلندمدت از عوامل مهم ضعف و فروپاشی حکومت صفویه قلمداد می‌شود. https://jic.uk.ac.ir/article_5296_6dbe65c2057e3d6f81a4f4ca0dd17d39.pdf