دانشگاه شهید باهنر کرمان پژوهشنامه تمدن ایرانی 2821-0867 7 2 2025 12 22 Analysis of the relations between the Muqtada Sadr movement and the Islamic Republic of Iran (2003 to 2024) واکاوی روابط جریان مقتدی صدر با جمهوری اسلامی ایران (2003 تا 2024 میلادی) 194 215 5106 10.22103/jic.2025.25561.1452 FA هادی مراد پیری دمق دانشیار دانشگاه امام حسین ابوالفضل کاوندی کاتب - استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران محمد البوعلی دانش آموخته دکتری گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2025 07 15 This study examines the complex and volatile relationship between Muqtada al-Sadr, the leader of Iraq’s Sadrist movement, and the Islamic Republic of Iran during the period 2003–2024. The significance and necessity of this research stem from the decisive role these relations have played in Iraq’s domestic and foreign policy, as well as their impact on the regional balance of power. In the aftermath of the Ba‘ath regime’s collapse, when Iraq faced a power vacuum and the presence of numerous internal and external actors, the interactions between al-Sadr and Iran emerged as one of the most critical factors shaping the country’s political, security, and social developments. The study aims to analyze the historical trajectory of these relations and explain the factors of convergence and divergence between the two actors. These dynamics have been redefined through issues such as resistance against foreign occupation, identity and ideological differences, the rise of ISIS, Iraqi elections, the assassination of General Qasem Soleimani, and regional developments. The research adopts a qualitative, descriptive-analytical approach. The sources include library research, media documents, and analytical works in Arabic, English, and Persian. The findings show that the Sadr–Iran relationship has gone through four main phases: tactical cooperation, distancing, open confrontation, and strategic silence. The study concludes that by emphasizing a nationalist identity and drawing boundaries with Iran’s regional policies, al-Sadr has managed to build an independent popular and discursive base. However, his complete elimination from Iraq’s political scene has proven impossible for Iran and its allies. This research characterizes the این پژوهش به بررسی روابط پیچیده و پرنوسان گروه مقتدی صدر، رهبر جریان صدر عراق، با جمهوری اسلامی ایران در فاصله سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۴ می‌پردازد. اهمیت و ضرورت تحقیق ناشی از نقش تعیین‌کننده این روابط در سیاست داخلی و خارجی عراق و تأثیر آن بر موازنه قدرت منطقه‌ای است. در شرایطی که عراق پس از سقوط رژیم بعث با خلأ قدرت و حضور بازیگران متعدد داخلی و خارجی روبه‌رو شد، تعاملات صدر و ایران به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده تحولات سیاسی، امنیتی و اجتماعی این کشور تبدیل گردید. هدف پژوهش، تحلیل روند تاریخی این روابط و تبیین عوامل همگرایی و واگرایی میان دو بازیگر است؛ عواملی که در بستر موضوعاتی چون مبارزه با اشغال خارجی، اختلافات هویتی و ایدئولوژیک، ظهور داعش، انتخابات عراق، ترور شهید قاسم سلیمانی و تحولات منطقه‌ای بازتعریف شده‌اند. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل کیفی و توصیفی-تحلیلی است. منابع تحقیق شامل مطالعات کتابخانه‌ای، اسناد رسانه‌ای و آثار تحلیلی عربی، انگلیسی و فارسی است. نتایج نشان می‌دهد روابط صدر و ایران طی چهار مرحله اصلی – همکاری تاکتیکی، فاصله‌گیری، تقابل آشکار و سکوت استراتژیک – دچار تحول شده است. یافته‌ها حاکی است که صدر با تکیه بر هویت ملی‌گرایانه و مرزبندی با سیاست‌های منطقه‌ای ایران، توانسته پایگاهی مردمی و گفتمانی مستقل ایجاد کند؛ هرچند حذف کامل او از صحنه سیاسی عراق برای ایران و متحدانش ممکن نبوده است. این پژوهش روابط صدر و ایران را نمونه‌ای از «وابستگی متقابل تنش‌زا» می‌داند که آینده آن به تحولات داخلی عراق و رقابت‌های منطقه‌ای وابسته است.<br /><br /><br /> https://jic.uk.ac.ir/article_5106_6e0edc3593d34eb4d505b4ccac5566b9.pdf