دانشگاه شهید باهنر کرمان پژوهشنامه تمدن ایرانی 2821-0867 7 2 2026 03 18 Literary Connections between Iran and Iraq in the Twentieth Century with an Emphasis on the Origins of Modern Poetry پیوندهای ادبی ایران و عراق در قرن بیستم با تأکید بر خاستگاه شعر نو 68 89 5088 10.22103/jic.2025.25736.1462 FA محمد حسن بیگی دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اراک، ایران، ایران علی اصغر شهبازی استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران Journal Article 1404 05 18 Iran and Iraq, due to their shared historical, geographical, and cultural background, have always been engaged in cultural and literary interactions, the reflections of which can be clearly observed in the contemporary literature of both countries. The central issue of this research is to examine how the political, social, and cultural developments of the past century in Iran and Iraq brought the literary paths of the two nations closer together and led to the emergence of similar themes and forms. The hypothesis is that historical and cultural commonalities, along with similar political and social conditions in the twentieth century, provided the groundwork for the rise of convergent literary movements and shared themes such as the pursuit of freedom, the quest for justice, patriotism, and the struggle against poverty and illiteracy. This study, using a descriptive-analytical approach and based on comparative literary studies, first explains the roots of cultural ties between Iran and Iraq from antiquity to the present, and then examines the political and social circumstances of the two countries in the twentieth century and their impact on literary movements, especially poetry. The findings indicate that parallel transformations in both countries, coupled with the influence of Western literature and a tendency toward modernism, paved the way for the emergence of Sheʿr-e No (New Poetry) in Iran and al-shiʿr al-hurr (Free Verse) in Iraq, significantly bringing the literary trajectories of the two nations closer together.Text (New Poetry) in Iran and al-shiʿr al-hurr (Free Verse) in Iraq, significantly bringing the literary trajectories ایران و عراق، به‌سبب پیشینه مشترک تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی، همواره در تعاملات فرهنگی و ادبی بوده‌اند و بازتاب این پیوندها را می‌توان در ادبیات معاصر دو کشور به‌وضوح مشاهده کرد. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی این پرسش است که چگونه تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی سده اخیر در ایران و عراق، مسیر ادبیات دو کشور را به هم نزدیک کرده و موجب شکل‌گیری مضامین و قالب‌های همسان شده است. فرض بر این است که اشتراکات تاریخی و فرهنگی، همراه با شرایط مشابه سیاسی و اجتماعی در قرن بیستم، زمینه‌ساز پیدایش جریان‌های ادبی همگرا و مضامین مشترکی چون آزادی‌خواهی، عدالت‌طلبی، وطن‌دوستی و مبارزه با فقر و بی‌سوادی شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه‌ی مطالعات تطبیقی، ابتدا به تبیین ریشه‌های پیوند فرهنگی ایران و عراق از روزگار باستان تا عصر حاضر می‌پردازد و سپس اوضاع سیاسی و اجتماعی دو کشور در قرن بیستم و تأثیر آن بر جریان‌های ادبی به‌ویژه شعر را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که دگرگونی‌های همسان در هر دو کشور، همراه با تأثیرپذیری از ادبیات غرب و گرایش به نوگرایی، زمینه‌ساز شکل‌گیری شعر نو در ایران و شعر آزاد در عراق شده و مسیرهای ادبی دو ملت را به‌طور چشمگیری به هم نزدیک ساخته است. عدالت‌طلبی، وطن‌دوستی و مبارزه با فقر و بی‌سوادی شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه‌ی مطالعات تطبیقی، ابتدا به تبیین ریشه‌های پیوند فرهنگی ایران و عراق از روزگار باستان تا عصر حاضر می‌پردازد و سپس اوضاع سیاسی و اجتماعی دو کشور در قرن بیستم و تأثیر آن بر جریان‌های ادبی به‌ویژه شعر را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که دگرگونی‌های همسان در هر دو کشور، همراه با تأثیرپذیری از ادبیات غرب و گرایش به نوگرایی، زمینه‌ساز شکل‌گیری شعر نو در ایران و شعر آزاد در عراق شده و https://jic.uk.ac.ir/article_5088_fada79d7414014e31040a4bca0470027.pdf