دانشگاه شهید باهنر کرمان پژوهشنامه تمدن ایرانی 2821-0867 6 2 2025 02 19 Examination and Analysis of Plaster and Brick Decorations of Saray-e Ghalamdani, Hamadan City بررسی و تحلیل تزیینات گچی و آجری سرای قلمدانی، شهر همدان 69 88 4562 10.22103/jic.2024.23063.1301 FA سید فضل اله میردهقان اشکذری عضو هیأت علمی گروه ایرانشناسی دانشگاه بوعلی سینا Journal Article 2024 03 07 Saray-e Ghalamdani, built in 1224 AH, is one of the buildings that holds great importance in terms of decorations. This structure is considered one of the notable buildings regarding its brick and plaster decorations, which have not been comprehensively studied yet. The aim of this research is to study the brick and plaster decorations of this building and the influence of various cultures on the formation of these decorations, in order to provide a new dating for the construction and execution of the building's decorations. The approach of this research is qualitative, and two methods of field study and documentary research have been used for data collection. The results show that various types of bricks have been used for the construction and execution of decorations, and the created patterns are generally geometric and floral. Although the "Khofteh-Rasteh" pattern aligns with Iranian culture, the solar and bowl-plate patterns are influenced by Western culture. In the execution of plaster decorations, the raised plaster joints can be considered to have a local origin; however, in the execution of capital decorations and column grooves, as well as bowl-plate patterns created using plaster, the influence of Western culture is clearly observable. Therefore, considering the executed decorations, it can be said that Saray-e Ghalamdani was formed in two periods: the first period is 1224 AH, which relates to the construction of the building, and the second period is when the decorations of this building were executed, which corresponds to the late Qajar or early Pahlavi era. سرای قلمدانی شهر همدان، که در سال 1224 هـ.ق ساخته شده، از جمله بناهایی است که از لحاظ تزیینات از اهمیت زیادی برخوردار است. این بنا از لحاظ تزیینات آجرکاری و گچی از جمله بناهای شاخص شهر همدان قلمداد می‎ شود که تاکنون مطالعات جامعی درباره آن صورت نگرفته است. هدف این پژوهش مطالعه تزیینات آجری و گچی این بنا و تأثیر فرهنگ‎ های مختلف در شکل‎ گیری این تزیینات است تا بر اساس آن تاریخ ‎گذاری جدیدی برای ساخت و اجرای تزیینات بنا ارائه دهد. رویکرد این پژوهش کیفی بوده و برای جمع ‎آوری داده ‎ها از دو روش میدانی و اسنادی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می‎دهد که در سرای قلمدانی از گونه ‎های مختلف آجر برای ساخت و اجرای تزیینات سرای قلمدانی استفاده شده و نقوش ایجادشده عموماً هندسی و گیاهی هستند. اگرچه نقش خفته ‎راسته با فرهنگ ایرانی منطبق بوده اما نقوش خورشیدی و کاسه بشقابی به تأثیر از فرهنگ غرب هستند. در اجرای تزیینات گچی، بندهای گچی برجسته را می ‎توان دارای منشأ بومی دانست؛ اما در اجرای تزیینات سرستون‎ ها و شیارهای ستون‎ ها و همچنین نقوش کاسه ‎بشقابی ایجادشده با استفاده از گچ تأثیر فرهنگ غرب به خوبی قابل مشاهده است. لذا با توجه به تزیینات اجراشده می ‎توان گفت که سرای قلمدانی در دو دوره شکل‌ گرفته است، دوره اول سال 1224 هـ.ق است که مربوط به ساخت بنا بوده و در دوره دوم تزیینات این بنا اجرا شده که مربوط به اواخر دوره قاجار یا اوایل دوره پهلوی است. https://jic.uk.ac.ir/article_4562_4454c95ca2b2b298057cbcb3bdcbb566.pdf